Opdat wij nooit vergeten...

Dit jaar vinden in Nederland weer overal de festiviteiten rondom 4 en 5 mei plaats. Op 4 mei gedenken wij onze overledenen, die zich waar ter wereld hebben ingezet voor de vrede, en hen die zijn omgekomen bij oorlogsgeweld. Dit is onlosmakelijk verbonden met de Tweede Wereldoorlog en de zware bezettingstijd in Nederland. De bevrijding van het Duitse juk, en het feit dat wij Nederlanders überhaupt in vrijheid kunnen leven, vieren wij op 5 mei, de nationale Bevrijdingsdag.

Binnen onze parochie gedenken wij jaarlijks de parochianen die in Duitse gevangenschap zijn omgekomen. Dit zijn er vijf. Bij de Arbeitseinsatz in Duitsland, waar Nederlandse gezonde mannen naar Duitsland werden afgevoerd om daar de productie op gang te houden, is een parochiaan onder erbarmelijke omstandigheden om het leven gekomen. Hermanus Gerardus Nuse, in Harderwijk geboren op 30 december 1921, elektrotechnicus, overleed in Siegburg, Duitsland, op 29 april 1942, nog geen 21 jaar oud.

In oktober 1944 vond de bekende Razzia van Putten plaats. Vier parochianen, die elk hun eigen reden hadden om juist op dat verkeerde moment in Putten te zijn, werden door de Duitse bezetter samen met alle Puttense mannen afgevoerd naar kamp Amersfoort. Van daaruit werden zij op transport gezet naar het kamp Neuengamme.

Wilhelmus Caspar Anthonius (Wim) Kienhuis, geboren in Amsterdam, 27 september 1911, tekenaar, overleed in Concentratiekamp Dalum bij Neuengamme op 6 januari 1945, 33 jaar oud.

Gerardus Johannes (Gerard) Schiffmacher, in Harderwijk geboren op 14 december 1916, slager, oudste zoon van kerkmeester H.J.E. Schiffmacher, overleed in het Concentratiekamp Ladelund bij Neuengamme op 1 december 1944, net geen 28 jaar oud.

Cornelis Petrus Christiaan (Cor) Steijlen, vertegenwoordiger, geboren te Geertruidenberg op 30 november 1899, overleed kort voor de bevrijding op 16 mei 1945 in het Concentratiekamp Sandbostel bij Neuengamme. Hij was 45 jaar oud en liet een vrouw en vier kinderen achter.

Johannes Joseph (Johan) Thomas, de zwager van Steijlen, was boekhouder, en in zijn vrije tijd actief als hopman van de Pater Verbraakgroep. Op 28 februari 1908 in Harderwijk geboren, getrouwd en vader van 5 kinderen. Hij overleed kort voor de bevrijding, 15 april 1945, in het Concentratiekamp Sandbostel bij Neuengamme, 36 jaar oud.

Als op 1 april Harderwijk is bevrijd, wordt dit feit gevierd. Wanneer korte tijd later blijkt dat, naast Nuse, ook nog de vier in Putten afgevoerde mannen nooit meer zullen terugkeren, verandert de feestvreugde weer in droefheid. De welpen van de Pater Verbraakgroep, die net hun gebouwen hadden teruggekregen, zijn bijzonder treurig na het bericht dat hun hopman Thomas is overleden.

Dat wij als parochie jaarlijks bij de Dodenherdenking op de begraafplaats aanwezig zijn, is na het lezen van dit stuk hopelijk een stuk duidelijker voor een ieder. Opdat wij nooit vergeten. En dat wij deze mensen mogen blijven gedenken...

Martijn Pijnenburg

NB: De hartverscheurende verhalen van het Drama van Putten zijn terug te vinden op de website www.oktober44.nl van de Stichting Oktober '44 in Putten. Elk slachtoffer heeft hier weer een gezicht gekregen, en elke persoon wordt afzonderlijk beschreven. Een goede website om te bezinnen op de gruweldaden van de Tweede Wereldoorlog.